Tâm đầy vọng niệm thì không có chánh niệm

Có những ngày chúng ta sống mà tâm gần như không hề nghỉ. Hết nghĩ chuyện này đến chuyện khác. Khi thì nghĩ đến những thứ có hình tướng: sắc đẹp, quần áo, tiền bạc, đồ ăn, tiện nghi. Khi lại nghĩ đến những thứ vô hình: danh tiếng, lợi lộc, sự hưởng thụ, những ý tưởng hay tưởng tượng trong đầu.

Tâm cứ chạy liên tục như vậy từ sáng đến tối. Nhưng ta lại ít khi nhận ra rằng phần lớn những suy nghĩ ấy đều là vọng niệm.

Vọng niệm không phải chỉ là những ý nghĩ xấu. Vọng niệm đơn giản là tâm chạy theo quá nhiều thứ, không ở yên với hiện tại.

Trong Phật pháp, điều quan trọng không phải là ép tâm mình không nghĩ gì. Điều quan trọng là có chánh niệm. Chánh niệm là khi ta biết mình đang làm gì, đang nghĩ gì và đang sống như thế nào.

Khi ăn thì biết mình đang ăn. Khi đi thì biết mình đang đi. Khi tâm nổi lên một ý nghĩ tham hay giận, ta cũng nhận ra nó.

Chỉ cần nhận ra thôi, tâm đã bắt đầu tỉnh lại.

Người sống cả ngày trong suy nghĩ mà không biết mình đang nghĩ gì thì giống như người bị cuốn theo dòng nước. Nhưng khi có chánh niệm, ta giống như người đứng trên bờ nhìn dòng nước trôi qua.

Cuộc đời không cần phải giảm bớt công việc hay giảm bớt suy nghĩ mới có bình an. Điều cần thiết là biết mình đang sống như thế nào trong từng khoảnh khắc.

Chánh niệm chính là ánh sáng giúp ta nhìn thấy tâm mình.

—

Trường học của Đức Phật