Vọng tưởng không có chủ

Trong Phật pháp có một điều rất quan trọng: phần lớn những gì chúng ta gọi là “tâm mình” thực ra chỉ là vọng tưởng.

Những suy nghĩ ấy đến rồi đi liên tục. Lúc thì nghĩ chuyện quá khứ, lúc lại lo lắng tương lai. Khi vui thì tâm chạy theo niềm vui. Khi buồn thì tâm chìm trong phiền não.

Nhưng nếu quan sát kỹ, ta sẽ thấy một điều rất lạ: những ý nghĩ ấy không thật sự có chủ.

Chúng xuất hiện rồi biến mất giống như những đám mây trôi trên bầu trời. Ta thường tưởng rằng mình đang điều khiển chúng, nhưng thật ra nhiều khi chính chúng đang kéo tâm mình đi.

Đức Phật dạy trong Kinh Pháp Cú:

“Ý dẫn đầu các pháp,

ý làm chủ, ý tạo.”

Điều này không có nghĩa là mọi suy nghĩ đều đúng. Ngược lại, nếu tâm bị dẫn dắt bởi vọng tưởng thì con người dễ sống trong bất an.

Người tu tập vì thế học cách nhìn thấy vọng tưởng mà không chạy theo nó.

Một ý nghĩ sân giận xuất hiện — ta biết.

Một ý nghĩ tham lam xuất hiện — ta biết.

Chỉ cần nhận ra thôi, sức mạnh của vọng tưởng đã yếu đi.

Người chưa tu thì bị tâm dẫn đi khắp nơi. Người biết tu thì nhìn tâm mình như nhìn dòng nước chảy.

Vọng tưởng vẫn có thể đến, nhưng không còn làm chủ cuộc đời mình nữa.

Đó chính là bước đầu của sự tỉnh thức.

—

Trường học của Đức Phật