Lời kinh trong lòng bàn tay:

“Giả sử trải qua trăm kiếp, nghiệp đã tạo vẫn không mất; khi nhân duyên đầy đủ, kết quả vẫn sẽ đến với người đã gây nhân.”(1)

Không có việc gì ta làm mà thật sự biến mất; chỉ là có những hạt giống chưa gặp đủ điều kiện để nảy mầm.

Có những việc ta làm tưởng như đã chìm xuống rất sâu trong quá khứ. Một lời nói làm ai đó tổn thương, một lần ích kỷ, một sự tử tế âm thầm, một bàn tay từng đưa ra khi người khác khốn khó. Thời gian đi qua, mọi người có thể đã lãng quên, hoàn cảnh có thể đổi thay, nhưng trong dòng vận hành của nghiệp, những gì đã tạo vẫn âm thầm tồn tại và làm công việc của nó. Một hạt giống nằm sâu dưới lòng đất, có thể nhiều mùa đi qua nó vẫn im lặng. Ta nhìn mặt đất và tưởng rằng chẳng có gì ở đó. Nhưng sự im lặng của hạt giống không có nghĩa là nó chưa từng tồn tại.

Câu chuyện của nghiệp cũng vậy. Có những việc ta làm chưa thấy quả ngay, không có nghĩa là nhân ấy đã mất. Có khi quả đến rất sớm. Có khi phải đợi một hoàn cảnh khác, một thời điểm khác, một chuỗi duyên khác mới có thể hiện hành. Bởi vậy, một người hiểu nhân quả không vội hoang mang khi thấy điều thiện mình làm chưa được đáp lại, cũng không vội đắc ý khi thấy những điều bất thiện mình đã làm nhưng vẫn bình yên. Thời gian không phải là thước đo của nhân quả.

Nhưng hiểu nhân quả không có nghĩa là sống trong sợ hãi. Đức Phật không nói về nghiệp để bắt con người suốt đời nhìn về phía sau và run sợ trước những gì mình đã làm. Đức Phật muốn ta nhìn về phía trước bằng sự tỉnh thức. Nếu hôm qua đã gieo xuống một hạt giống không lành, hôm nay ta vẫn có thể ngừng tưới nước cho nó. Nếu từng làm một người đau, ta vẫn có thể biết lỗi, xin lỗi, sửa đổi và từ nay gieo những hạt giống khác. Đời sống không phải một bản án bất động; chính những hành động đang được tạo ra trong hiện tại cũng đang góp phần hình thành tương lai.

Vì thế, câu “quả báo còn tự mình nhận lấy” không chỉ là lời cảnh tỉnh, mà còn là lời trao lại trách nhiệm cho mỗi người. Không ai có thể sống thay ta, cũng không ai có thể thay ta gieo những hạt giống của ngày mai.

Ta không thể quay lại để sửa tất cả những gì đã xảy ra. Nhưng ta có thể đứng ngay trong khoảnh khắc này và hỏi: từ giây phút này, mình muốn gieo xuống đời sống những hạt giống nào?

Ta có thể quên những gì mình đã làm, thời gian có thể xóa đi mọi dấu vết, nhưng không ai có thể sống ngoài những hạt giống mà chính mình đã gieo.

Một hạt giống đã gieo không thể thu về, nhưng mảnh đất của hôm nay vẫn còn đủ chỗ để chúng ta gieo lại một hạt giống khác.

Nguyện người luôn an 

Vô Thường.

Núi ngày cũ.

Om Mani Padme Hum 

______________

[1] Nguyên Hán văn: 假使經百劫， 所作業不亡， 因緣會遇時， 果報還自受。